Świadomi pracodawcy dbają o zdrowie pracowników

Podsumowanie kampanii „Serce do pracy”

Przykładowe materiały promujące kampanię „Serce do pracy”, przygotowane przez firmy partnerskie

„Serce do pracy” to tytuł autorskiej kampanii społecznej na rzecz zapobiegania chorobom układu krążenia wśród pracowników, realizowanej w 2023 r. przez Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy (CIOP-PIB). Tematyka dotycząca chorób sercowo-naczyniowych jest niezwykle popularna i aktualna zarówno w Polsce, jak i w Europie czy na świecie. Statystyki umieralności wskazują, że to właśnie te choroby stanowią jedną z najczęstszych przyczyn zgonów, nierzadko wyprzedzając w tym niechlubnym wyścigu choroby nowotworowe.

W 2020 r. przyczyną ponad 19 mln zgonów na świecie były choroby układu krążenia. Dane liczbowe wciąż są niepokojące, jednak wskazują, że obecnie śmiertelność z powodu tych chorób zmniejsza się niemal we wszystkich krajach europejskich, głównie za sprawą poprawy w zakresie profilaktyki i leczenia – jest to więc argument przemawiający za inwestowaniem w wiedzę na ten temat¹.

Wiele z czynników powodujących choroby serca – np. palenie tytoniu, niska aktywność fizyczna, niezdrowa dieta, nadwaga i otyłość czy nadmierne spożywanie alkoholu – jest modyfikowalnych i uzależnionych od naszego stylu życia. Badania prowadzone w Polsce i w innych krajach (zarówno wysokorozwiniętych, jak i dopiero rozwijających się) wskazują, że osoby dotknięte chorobami układu krążenia, ale i osoby zdrowe, nie mają dostatecznej wiedzy na temat prawidłowych zachowań prozdrowotnych oraz czynników ryzyka chorób cywilizacyjnych. Jak wynika z dokumentu pn. „Program UE dla zdrowia 2021-2027 – wizja zdrowszej Unii Europejskiej” („EU4Health programme 2021-2027 – a vision for a healthier European Union”), aż 60% zgonów można przypisać właśnie modyfikowalnym czynnikom ryzyka. Dlatego też w krajach unijnych realizowany jest program profilaktyki chorób układu krążenia oraz promocji zdrowia, który zakłada zmniejszenie do 2030 r. przedwczesnej umieralności spowodowanej chorobami niezakaźnymi o 30%².

Kampanii poświęconych przeciwdziałaniu chorobom układu krążenia jest wiele, jednak kampania prowadzona przez CIOP-PIB skupiała się na jednym istotnym aspekcie – zapobieganiu chorobom serca w środowisku pracy. Miejsce pracy, ze względu na jego specyfikę i rodzaj wykonywanej pracy, może się przyczyniać do zwiększenia ryzyka występowania chorób serca – czynnikami ryzyka zapadalności na nie są np.: duże obciążenie fizyczne, czynniki chemiczne i toksyczne, praca zmianowa czy czynniki fizyczne (np. praca w mikroklimacie gorącym). Celem kampanii „Serce do pracy” było zachęcanie pracodawców do podejmowania takich działań na rzecz zapobiegania chorobom układu krążenia wśród pracowników, jak promowanie programów prozdrowotnych w miejscu pracy czy edukowanie pracowników, w jaki sposób mogą zmienić swój styl życia na zdrowszy i zapobiegać chorobom czy nagłym incydentom medycznym (np. zawałom czy udarom) mającym poważne następstwa.

W osiągnięciu celów kampanii istotny był aktywny udział przedstawicieli wszystkich grup obecnych w środowisku pracy – tj. zarówno pracodawców (którzy mogą kontrolować występujące na stanowiskach pracy czynniki ryzyka powstawania chorób układu krążenia oraz inicjować działania prozdrowotne w miejscu pracy), jak i pracowników (którzy są końcowymi adresatami podejmowanych przez pracodawców działań prozdrowotnych).

Inicjatywa „Serce do pracy” spotkała się z zainteresowaniem ze strony instytucji państwowych (m.in. Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Zgierzu, Uniwersytetu Gdańskiego, Zarządu Transportu Miejskiego w Warszawie), organizacji zrzeszających pracowników i dbających o ich prawa (np. Krajowej Sekcji Nauki NSZZ „Solidarność”, Organizacji Międzyzakładowej NSZZ „Solidarność” Pracowników Samorządowych Powiatu Łańcuckiego, Mazowieckiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa), organizacji zrzeszających pracowników służby bhp (Stowarzyszenia Pracowników Służb Bezpieczeństwa i Higieny Pracy w Łodzi, Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Pracowników Służby BHP Oddziału w Rzeszowie, Olsztynie czy Starachowicach) oraz samym pracodawców – przedsiębiorstw (takich jak: PPUH KARAT Agnieszka Greliak, PERN, Iławskie Przedsiębiorstwo Budowlane „IPB”, KION Business Services, HellermannTyton, Grupa FIEGE Polska, Thomas Beton, Auchan Polska, Park Naukowo-Technologiczny Uniwersytetu Zielonogórskiego) zainteresowanych edukowaniem swoich pracowników i promowaniem wśród nich zachowań prozdrowotnych. Łącznie do kampanii przystąpiło 32 partnerów.

Instytucje i firmy partnerskie różniły się pod względem wielkości i profilu działalności, lecz tym, co je łączyło, było zaangażowanie w kampanię „Serce do pracy”. Partnerzy organizowali wspólnie z CIOP-PIB konferencje i webinaria adresowane do pracowników, udostępniali im materiały nt. kampanii „Serce do pracy” oraz opracowane w CIOP-PIB materiały informacyjne dotyczące promocji zdrowia w miejscu pracy czy zapobiegania chorobom układu krążenia, a ponadto prowadzili autorskie przedsięwzięcia edukacyjne (dla pracowników i lokalnej społeczności), polegające np. na szkoleniach z udzielania pierwszej pomocy, pogadankach tematycznych czy upowszechnianiu firmowymi kanałami opracowanych wcześniej artykułów tematycznych. Podejmowane przez uczestników kampanii działania na rzecz promocji zdrowia wśród pracowników często obejmowały różne formy aktywności sportowej (np. Mazowiecka Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa zorganizowała zawody pływackie, a Iławskie Przedsiębiorstwo Budowlane „IPB” zorganizowało dla pracowników rajd rowerowy i spływ kajakowy), festyny (np. zorganizowany przez firmę Thomas Beton) i pikniki. W ramach profilaktyki zdrowotnej oferowano pracownikom porady dietetyka, zapewniano im owoce i warzywa w ciągu dnia pracy, zachęcano ich do ćwiczeń fizycznych w miejscu pracy oraz umożliwiano im wykonywanie badań przesiewowych.

Szkolenie z udzielania pierwszej pomocy zorganizowane dla pracowników przez firmę PERN w Woli Rzędzińskiej (po lewej) oraz Park Naukowo-Technologiczny Uniwersytetu Zielonogórskiego (po prawej)

Dzięki zaangażowaniu samych partnerów udało się dotrzeć z tematem zapobiegania chorobom układu krążenia wśród pracowników do ponad 77 tys. osób. Głównym źródłem informacji o kampanii był utworzony w portalu CIOP-PIB serwis internetowy pn. „Kampania 2023 »Serce do pracy«” (www.ciop.pl/serce-do-pracy), gdzie zamieszczano materiały dotyczące problematyki i założeń tego przedsięwzięcia, informacje o aktualnych programach przeciwdziałania chorobom układu krążenia oraz materiały do pobrania (ulotki, plakaty, publikacje), opracowane przez CIOP-PIB i EU-OSHA, a dotyczące wybranych aspektów profilaktyki tych chorób i promocji zdrowia wśród pracowników. Promocja zdrowia w miejscu pracy okazała się na tyle interesującym tematem, że instytucje i firmy decydowały się na przystąpienie do kampanii w charakterze partnera po zapoznaniu się z jej stroną internetową. Innymi źródłami informacji o kampanii były: Newsletter BHP, dystrybuowany przez portal CIOP-PIB, oraz media społecznościowe.

Konferencja pt. „Serce do pracy”, zorganizowana z inicjatywy Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Pracowników Służby BHP Oddziału w Starachowicach (Starachowice, 29 września 2023 r.)

Stosunkowo duże zainteresowanie kampanią „Serce do pracy” (przy dość ograniczonej formie promocji kampanii, zwłaszcza że zrezygnowano z płatnych reklam w mediach) wskazuje na aktualność tematyki zapobiegania chorobom układu krążenia oraz zdefiniowaną przez przedsiębiorstwa potrzebę wprowadzenia działań zapobiegawczych: edukacji pracowników i promowania wśród nich profilaktyki zdrowotnej. Inwestowanie w zdrowie pracowników procentuje. Zdrowy i zadowolony pracownik ma większą motywację do pracy i lepszą wydajność, rzadziej korzysta ze zwolnienia lekarskiego i silniej identyfikuje się z marką, dla której pracuje. Świadomi pracodawcy wiedzą o tym od dawna i nie oszczędzają na zdrowiu pracowników, aby ci mieli serce do pracy. Co więcej, wyniki ewaluacji przeprowadzonej wśród podmiotów zaangażowanych w kampanię świadczą o tym, że również pracownicy byli zainteresowani tą inicjatywą.

Co prawda kampania na rzecz zapobiegania chorobom układu krążenia wśród pracowników zakończyła się w 2023 r., lecz idea prowadzenia akcji społecznych służących poprawie zdrowia pracowników jest kontynuowana. W tym roku CIOP-PIB będzie realizował kampanię poświęconą zapobieganiu chorobom narządu głosu. Ta tematyka jest zdaniem partnerów kampanii „Serce do pracy” równie interesująca i wielu z nich planuje włączyć się w jej działania, do czego gorąco zachęcamy.

Warsztaty dla pracowników firmy HellermannTyton przeprowadzone z wykorzystaniem programu edukacyjnego dla mężczyzn pn. „Postaw na zdrowie” (Kotunia, 13 grudnia 2023 r.)

Konferencja pt. „Środowisko pracy przyczyną rozwoju chorób serca”, zorganizowana z inicjatywy Stowarzyszenia Pracowników Służb Bezpieczeństwa i Higieny Pracy w Łodzi (Łódź, 12 września 2023 r.)

Opracowanie: Karolina Kucper
Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

Kontakt: karolina.kucper@ciop.pl

Źródło: "Świadomi pracodawcy dbają o zdrowie pracowników. Podsumowanie kampanii „Serce do pracy”", Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka, nr 2, 2024, str. 7-9

Kampania społeczna „Serce do pracy” została przeprowadzona w ramach VI etapu programu wieloletniego pn. „Rządowy Program Poprawy Bezpieczeństwa i Warunków Pracy” [zadanie nr 7.ZS.08 pt. „Komunikowanie zagadnień bezpieczeństwa pracy w szczególności poprzez informacyjne kampanie społeczne (w tym kampanię Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy), media społecznościowe oraz newsletter, z uwzględnieniem współpracy z instytucjami krajowymi i międzynarodowymi”], finansowanego w zakresie zadań służb państwowych ze środków Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (do 12 grudnia 2023 r. – pn. Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej). Koordynator programu: Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy.

¹ Heart Disease & Stroke Statistical Update Fact Sheet Global Burden of Disease. The American Heart Association, 2022, https://professional.heart.org/-/media/PHD-Files-2/Science-News/2/2022-Heart-and-Stroke-Stat-Update/2022-Stat-Updatefactsheet-GIobal-Burden-of-Disease.pdf [dostęp: 17.01.2024 r.].

² Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/522 z dnia 24 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia Programu działań Unii w dziedzinie zdrowia („Program UE dla zdrowia”) na lata 2021–2027 oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 282/2014 (Dz.Urz. L 107 z 26 marca 2021 r., s. 1-29).