Pracownicy zmieniają pracę dla wyższej pensji i dostrzegają nierówności na tle płci i wieku

Utrzymująca się wysoka inflacja nie pozostaje bez wpływu na polski rynek pracy. W obliczu rosnących kosztów utrzymania Polacy coraz częściej zmieniają pracodawcę w poszukiwaniu wyższych zarobków. I choć wynagrodzenie jest wciąż zdecydowanie najsilniejszą motywacją do zmiany firmy, to jednocześnie ponad połowa zatrudnionych podkreśla, że wysoko ceni sobie w pracy równe traktowanie. Nierówności w firmach są najczęściej dostrzegane na tle płci i wieku.

Takie wnioski płyną z 51. Monitora Rynku Pracy, przeprowadzonego przez Randstad we współpracy z Instytutem Badań Pollster. Monitor Rynku Pracy jest kwartalnym sondażem realizowanym w Polsce od 2010 r. Bieżąca edycja badania została zrealizowana w okresie 7-14 marca 2023 r. metodą CAWI (wspomaganym komputerowo wywiadem realizowanym za pośrednictwem strony WWW na panelu internetowym) na reprezentatywnej grupie 1000 respondentów w wieku od 18 do 64 lat, pracujących minimum 24 godziny w tygodniu, zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej lub samozatrudnionych.

Różnorodność najbardziej doceniają kobiety i najstarsi pracownicy

To, jak polscy pracownicy postrzegają kwestię równego traktowania, stanowi bardzo ciekawe tło obecnych zmian koniunktury na rynku pracy. Zdecydowana większość zatrudnionych potwierdza, że w ich firmie wszyscy są traktowani tak samo bez względu na wyznanie (75%), narodowość (74%), płeć (74%) czy kolor skóry (73%). Widać jednak różnicę przy konfrontacji osobistych postaw pracowników z tym, jak oceniają podejście swoich pracodawców: dla 63% zatrudnionych różnorodność jest istotna lub bardzo istotna, ale tylko nieco ponad połowa respondentów (55%) ma poczucie, że ich pracodawca także pozostaje otwarty na promowanie różnorodności.

Nierówności najczęściej są związane z wiekiem (14%) i płcią (12%) oraz podejściem do niepełnosprawności (10%). Widać tu wyraźną korelację z tymi aspektami inkluzywności, które są dla pracowników najważniejsze – tu wskazywane są w pierwszej kolejności płeć (58%) i wiek (56%). Kwestie jednakowego traktowania w miejscu pracy cenią sobie zwłaszcza kobiety (68%) oraz osoby z najstarszej grupy wiekowej – 50-64 lata (69%).

– Dane zebrane w naszym badaniu potwierdzają, że wiek i płeć są obszarami, w których pracownicy dostrzegają największe ryzyko nierównego traktowania. Sięgając głębiej do źródła problemu, może to wynikać z ciągle widocznych różnic płac między mężczyznami a kobietami czy też z poczucia dyskryminacji wśród najstarszych zatrudnionych. Dlatego te dwie ostatnie grupy najmocniej podkreślają wagę równego traktowania – komentuje Monika Hryniszyn, Regional HR leader Northern Europe & Global Talent w Randstad.

Społeczne zaangażowanie firm i pracowników

Obecna trudna sytuacja gospodarcza ma również przełożenie na to, jak pracodawcy i pracownicy podchodzą do kwestii wdrażania idei społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. Już blisko połowa pracodawców w Polsce angażuje się w działania charytatywne (49%) lub na rzecz ochrony środowiska (47%). Jednocześnie niemal co trzecia firma (29%) zachęca swoich pracowników do działalności charytatywnej, co czwarta (23%) – do działalności proekologicznej, a co piąta (19%) – do wsparcia społeczności lokalnej. Częściej do takich inicjatyw zachęcają pracodawcy prywatni (38%) niż ci z sektora publicznego (29%). I choć w oczach pracowników fakt, czy pracodawca sam włącza się w takie aktywności, nie jest decydujący przy rozważaniu zatrudnienia (bierze to pod uwagę tylko 16% badanych), to jednak warto zauważyć, że co piąty (20%) odrzuciłby ofertę od firmy, która nie wspiera aktywnie ochrony przyrody.

Więcej osób podąża za wyższymi zarobkami

Opisane wcześniej trendy pozostają tłem dla podstawowych przyczyn rotacji pracowników, a ta – z powodu rosnących cen produktów i usług przy słabiej odczuwanym ryzyku utraty zatrudnienia – znów przybrała na sile: w ciągu sześciu miesięcy poprzedzających badanie pracodawcę zmieniło 22% zatrudnionych (wzrost o dwa punkty procentowe w porównaniu z poprzednią edycją).

Dominującym powodem zmiany miejsca zatrudnienia jest potrzeba lepszych zarobków. W ostatnim kwartale ubiegłego roku przyznawało to 43% zatrudnionych, a obecnie już 47% Najczęściej pracodawcę zmieniają osoby w wieku 18-29 lat, które stanowią 35% całej grupy. Do najniższego poziomu w historii badania zmalał natomiast odsetek osób, które zmieniły stanowisko w obrębie tej samej firmy (z 19% do 16%).

Największa rotacja – zarówno w rozumieniu zmiany pracodawcy (37%), jak i awansu w obecnej firmie (27%) – występowała w branży hotelarskiej i gastronomicznej. Na drugim miejscu pod względem rotacji do innych przedsiębiorstw znaleźli się pracownicy sektora finansowego i ubezpieczeniowego (25%), a na trzecim – zatrudnieni w opiece zdrowotnej i pomocy społecznej (24%).

Jako drugi w kolejności powód zmiany pracodawcy, tuż za wyższą płacą, wymieniana jest chęć rozwoju zawodowego, wskazywana przez identyczny odsetek respondentów jak w zeszłej edycji badania: 43%. Względem poprzedniego kwartału mniej osób odeszło z powodu niezadowolenia z pracodawcy (spadek z 37% do 34%). Zmniejszyła się także liczba osób, które zmieniły firmę, szukając korzystniejszej formy zatrudnienia (z 37% do 30%).

To już drugi kwartał z kolei, w którym widzimy wydłużenie okresu poszukiwania pracy: z 2,5 do 2,6 miesiąca.

– Trend, który zarysował się w tej edycji badania, to z pewnością wyraźny wzrost odsetka zmian miejsca pracy w poszukiwaniu lepszych zarobków, przy jednoczesnym spadku liczby odejść z powodu niezadowolenia z pracodawcy czy formy umowy. To sygnalizuje, że w dobie szybko wzrastających kosztów życia Polacy są bardziej skłonni odważyć się na zmiany zawodowe, aby zarabiać więcej – bardziej niż poczucie komfortu, który daje stabilna umowa o pracę, liczy się realne podniesienie pensji. Gdy spojrzymy przy tym na wydłużenie czasu poszukiwania pracy, można wnioskować, że są pracownicy, którzy rozglądają się za lepszą posadą do skutku – do momentu, w którym otrzymają atrakcyjniejsze wynagrodzenie – wyjaśnia Monika Hryniszyn.

Większy optymizm w ocenie perspektyw na lepszą pracę

Już od trzech kwartałów sukcesywnie spada wskaźnik dotyczący oceny ryzyka utraty pracy: w najnowszym badaniu jako duże postrzega je tylko 7% ankietowanych (vs. 9% w IV kwartale 2022 r. i 11% w III kwartale 2022 r.).

Większemu poczuciu zawodowego bezpieczeństwa towarzyszy także wyraźny wzrost przeświadczenia o możliwości znalezienia nowej pracy. Wzrósł zarówno odsetek tych, którzy twierdzą, że w przypadku utraty zatrudnienia znaleźliby jakąkolwiek pracę (z 84% do 88%), jak i tych, którzy prognozują, że znaleźliby tak samo dobrą lub lepszą posadę (z 63% do 66%).

Nieco lepiej szanse na nową pracę oceniają mężczyźni niż kobiety: 89% vs. 86% W ujęciu branżowym największy optymizm w tej kwestii widać w sektorze telekomunikacji i IT oraz budownictwie (po 93% odpowiedzi), a także w handlu (90%).

– Wyniki badania dobrze wpisują się w obraz sytuacji, jaki kreśli GUS. W IV kwartale 2022 r. mieliśmy trzecią najniższą liczbę nowo utworzonych miejsc pracy (88,6 tys.), licząc od 2007 r. Podobnie było z liczbą zlikwidowanych miejsc pracy (55,6 tys.), która tylko raz była niższa. Tymczasem liczba nieobsadzonych stanowisk pozostała relatywnie wysoka (115,7 tys.). Liczba pracujących i aktywnych zawodowo była bliska rekordowych wielkości, a liczba osób niepracujących na 1000 pracujących była najniższa w historii (770). Lęk przed utratą pracy w takiej sytuacji powinien spadać, choć raczej powoli, stopniowo, nie gwałtownie. Ale choć postrzeganie wakatów uspokaja (pracę da się znaleźć), to ocena szansy znalezienia pracy takiej samej lub lepszej pozostaje niższa niż w latach 2016-2017. Rotacja w nadchodzących kwartałach się nie uspokoi – pracownicy, którzy nie otrzymali satysfakcjonującej podwyżki wynagrodzenia, będą szukali nowych pracodawców – przewiduje Łukasz Komuda, ekspert ds. rynku pracy w Fundacji Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych i współautor podcastu „Ekonomia i cała reszta”.

Aktywne poszukiwanie nowej pracy deklaruje 11% wszystkich respondentów (wzrost o jeden punkt procentowy). Pierwsza trójka grup zawodowych, których przedstawiciele najczęściej poszukują nowego zatrudnienia, to: robotnicy niewykwalifikowani (20%), kadra zarządzająca (16%) oraz inżynierowie (14%).

Dane z badania potwierdzają również, że nadal utrzymuje się wysoki poziom satysfakcji z obecnie wykonywanej pracy: takiego zdania jest 75% pracujących (wzrost o jeden punkt procentowy).

Opracowanie: Mateusz Żydek,
Randstad Polska, Kontakt: mateusz.zydek@randstad.pl

Źródło: "Pracownicy zmieniają pracę dla wyższej pensji i dostrzegają nierówności na tle płci i wieku", Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka, nr 6, 2023, str. 6-7